Altın · Piyasa
Altında makas neden var, tarihsel olarak ne kadar
Altın alırken ödediğiniz fiyat ile satarken aldığınız fiyat aynı değildir. Bu farkın bir kısmı işçilik, bir kısmı kuyumcunun marjı. Arşiv verisiyle primi ölçüyoruz.
Kuyumcu vitrininde iki fiyat asılıdır: alış ve satış. İkisi arasındaki farka makas denir ve altın alan herkes bu makasın içinden geçer. Aldığınız anda, hiçbir şey olmasa bile, elinizdekinin “satış değeri” ödediğinizden düşüktür.
Makas kötü niyet değildir: kuyumcu stok tutar, sermaye bağlar, güvenlik ve mekân masrafı öder. Ama büyüklüğünü bilmek, ne zaman alıp sattığınız kadar önemlidir.
Primi nasıl ölçüyoruz
Elimizde iki bağımsız sayı var. Birincisi TCMB’nin yayımladığı Cumhuriyet altını piyasa satış fiyatı (Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası kaynaklı, aylık). İkincisi aynı ayın külçe altın gram fiyatı.
Bir Cumhuriyet altınının içindeki saf altın 6,61 gram. Külçe gram fiyatını bununla çarpınca madenin ham değerini buluruz. Piyasa satış fiyatının bu değerin ne kadar üzerinde olduğu bize primi verir.
Sonuç: arşivimizin kapsadığı 437 ayda ortalama prim %+2,90. En geniş olduğu ay Mart 2024 (%+10,01), en dar olduğu ay Mayıs 2024 (%−12,03).
Yıl yıl prim
Primin sabit olmadığına dikkat edin. Talebin arttığı dönemlerde — kur şoku, belirsizlik, düğün sezonu — prim genişler; talebin düştüğü dönemlerde daralır. Yani en kötü alım zamanı, herkesin aynı anda almak istediği zamandır.
| Yıl | Ortalama prim | En dar | En geniş |
|---|---|---|---|
| 2012 | %+1,10 | %−0,07 | %+1,77 |
| 2013 | %+2,55 | %+0,60 | %+4,72 |
| 2014 | %+0,79 | %+0,05 | %+2,25 |
| 2015 | %+0,34 | %−0,21 | %+1,50 |
| 2016 | %+0,27 | %−0,71 | %+1,43 |
| 2017 | %+1,14 | %+0,11 | %+4,19 |
| 2018 | %+4,01 | %+3,06 | %+5,01 |
| 2019 | %+4,11 | %+3,54 | %+4,81 |
| 2020 | %+3,91 | %+3,00 | %+4,62 |
| 2021 | %+3,36 | %−1,41 | %+8,20 |
| 2022 | %+3,07 | %+2,59 | %+3,95 |
| 2023 | %+3,84 | %+2,51 | %+4,80 |
| 2024 | %+5,15 | %−12,03 | %+10,01 |
| 2025 | %+4,68 | %+4,06 | %+5,60 |
| 2026 | %+5,67 | %+4,30 | %+7,81 |
Makası küçültmenin yolları
Birincisi: büyük parça almak. İşçilik payı gramaj arttıkça nispeten azalır; beş çeyrek yerine bir tam altın genellikle daha düşük primlidir.
İkincisi: acele etmemek. Talebin zirve yaptığı günlerde prim de zirve yapar. Arşivdeki yıl sayfaları bu dönemleri görmenizi sağlar.
Üçüncüsü: ne aldığınızı bilmek. Ziynet ile Cumhuriyet çeyreğinin gramajı farklıdır; ikisini karıştırmak primi hesabınızda görünmez kılar. Farkı burada anlatıyoruz.
Bu ölçüm iki kamu kaynağının karşılaştırmasıdır ve tek tek kuyumcuların fiyatını temsil etmez. Kendi kuyumcunuzun makası farklı olabilir.
Bu yazıdaki veriler nereden geliyor
İlgili sayfalar
Sık sorulanlar
- Altında makas ne kadar?
- Cumhuriyet altınında iç piyasa fiyatının saf içeriğe göre primi bu arşivde ortalama %+2,90. Kuyumcunun alış–satış makası buna ek bir kalemdir.
- Neden büyük gramajda prim daha düşük?
- İşçilik maliyeti parça başınadır; gramaj büyüdükçe gram başına düşen işçilik azalır.
- Prim ne zaman genişler?
- Talebin arttığı dönemlerde: kur şokları, belirsizlik dönemleri ve düğün sezonu.
Bu yazı veriyi anlatır, tavsiye vermez. Hiçbir içerik yatırım tavsiyesi değildir.