Emtia · Enerji
Petrol ile pompa fiyatı arasındaki bağ ve kopukluk
Ham petrol ucuzlarken pompa fiyatının inmemesi sık şikâyet konusu. Bu yazı zinciri parçalarına ayırıyor: ham petrol, kur, rafinaj ve vergi.
Pompadaki fiyat tek bir şeyin değil, dört şeyin toplamıdır: ham petrolün dolar fiyatı, dolar kuru, rafinaj ve dağıtım marjı, ve vergi. Ham petrol düştüğünde diğer üçü aynı anda düşmüyorsa pompa inmez.
Birinci ve ikinci halka: fiyat ve kur
11 Ağustos 2026 kaydıyla Brent 93,26 dolar/varil, TCMB döviz satış kuru 47,74. Yani bir varil ham petrol 4.451,90 TL, litresi ise 28,00 TL.
Buradaki litre fiyatı ham petrolün litre maliyetidir; benzinin değil. Bir varil ham petrolden benzin, motorin, jet yakıtı ve daha birçok ürün çıkar; her birinin kendi piyasası ve marjı vardır.
| Yıl | Brent ($/varil) | Kur | TL/varil | TL/litre |
|---|---|---|---|---|
| 2015 | 52,32 | 2,73 | 142,60 | 0,8969 |
| 2016 | 43,64 | 3,03 | 132,19 | 0,8315 |
| 2017 | 54,12 | 3,66 | 197,88 | 1,24 |
| 2018 | 71,04 | 4,82 | 342,72 | 2,16 |
| 2019 | 64,27 | 5,68 | 365,22 | 2,30 |
| 2020 | 41,89 | 7,02 | 294,23 | 1,85 |
| 2021 | 70,83 | 8,93 | 632,32 | 3,98 |
| 2022 | 100,88 | 16,60 | 1.675,07 | 10,54 |
| 2023 | 82,50 | 23,84 | 1.966,73 | 12,37 |
| 2024 | 80,49 | 32,87 | 2.646,04 | 16,64 |
| 2025 | 69,14 | 39,57 | 2.735,95 | 17,21 |
| 2026 | 90,05 | 45,17 | 4.067,96 | 25,59 |
Üçüncü halka: rafinaj marjı
Ham petrolü kullanılabilir yakıta çevirmenin bir maliyeti ve bir kârı vardır. Bu marj sabit değildir: rafineri kapasitesi sıkıştığında genişler, talep zayıfladığında daralır. Ham petrol düşerken rafinaj marjı genişliyorsa pompaya indirim ulaşmaz.
Dördüncü halka: vergi
Türkiye’de akaryakıt fiyatının önemli bir kısmı özel tüketim vergisi ve katma değer vergisidir. ÖTV maktu, yani litre başına sabit tutarlıdır; KDV ise oransal.
Bunun sonucu şudur: ham petrol yarı yarıya düşse bile, litre başına sabit vergi aynı kaldığı için pompa fiyatı yarı yarıya düşmez. Bu bir çarpıklık değil, vergi yapısının doğal sonucudur.
Bu sitede akaryakıt pompa fiyatı serisi yoktur. Doğrulanmış, kurumsal ve makine okunur bir kaynak bulunmadığı sürece eklemeyeceğiz. Yukarıdaki hesap ham petrolün TL maliyetini gösterir, pompa fiyatını değil.
Kendiniz çevirin
Emtia birim dönüştürücüsü varil–litre çevrimini ve seçtiğiniz tarihin kuruyla TL karşılığını hesaplar.
Bu yazıdaki veriler nereden geliyor
İlgili sayfalar
Sık sorulanlar
- Petrol düşünce benzin neden hemen ucuzlamıyor?
- Pompa fiyatında ham petrol dışında kur, rafinaj marjı ve sabit tutarlı vergi da var. Ham petrol payı düşse bile diğer kalemler aynı kalabilir.
- Bir varil kaç litre?
- 158,987 litre.
- Bu sitede pompa fiyatı var mı?
- Hayır. Doğrulanabilir kurumsal bir kaynak bulamadığımız için eklemedik; uydurmaktansa eksik bırakmayı tercih ediyoruz.
Bu yazı veriyi anlatır, tavsiye vermez. Hiçbir içerik yatırım tavsiyesi değildir.