Döviz · Muhasebe
Kur farkı hesabı: kısmi ödeme ve avans örnekleri
Kur farkının aritmetiği tek satırdır; zorluk, hangi tarihlerin ve hangi tutarların eşleşeceğindedir. Bu yazı TCMB arşivinden alınmış gerçek kurlarla üç tipik durumu adım adım hesaplıyor.
Dövizli bir faturada iki tarih vardır: faturanın düzenlendiği (işlemin doğduğu) tarih ve paranın el değiştirdiği tarih. Aradaki sürede kur değiştiyse aynı döviz tutarının TL karşılığı da değişir. Bu yazıdaki örneklerin hepsi TCMB döviz alış kuruyla yapılmıştır; aynı hesap diğer üç kur türüyle de aynen kurulur.
kur farkı = döviz tutarı × (ödeme tarihi kuru − fatura tarihi kuru)
Örneklerde kullanılan kurlar
| Bülten tarihi | Döviz alış | Bülten no |
|---|---|---|
| 28 Mart 2025 | 37,7656 TL | 2025/62 |
| 30 Haziran 2025 | 39,7408 TL | 2025/120 |
| 30 Eylül 2025 | 41,5068 TL | 2025/185 |
| 31 Aralık 2025 | 42,8457 TL | 2025/249 |
Ay sonu hafta sonuna denk geldiyse o ayın son bülten günü kullanılmıştır.
1. Tek seferde ödenen fatura
28 Mart 2025 tarihli 20.000 dolarlık fatura 30 Eylül 2025 tarihinde tek seferde ödeniyor.
Fatura tarihinde TL karşılığı 20.000 × 37,7656 = 755.312,00 TL. Ödeme tarihinde 20.000 × 41,5068 = 830.136,00 TL. Aradaki fark 74.824,00 TL.
2. Kısmi ödemeler
Aynı 20.000 dolarlık faturanın 12.000 doları 30 Haziran 2025, kalan 8.000 doları 31 Aralık 2025 tarihinde ödeniyor. Her ödeme kendi tarihinin kuruyla, faturanın kuruna karşı ayrı ayrı hesaplanır; sonra toplanır.
| Ödeme | Tutar | Fatura kuru | Ödeme kuru | Kur farkı |
|---|---|---|---|---|
| 30 Haziran 2025 | 12.000 USD | 37,7656 TL | 39,7408 TL | 23.702,40 TL |
| 31 Aralık 2025 | 8.000 USD | 37,7656 TL | 42,8457 TL | 40.640,80 TL |
| Toplam | 20.000 USD | 64.343,20 TL |
Kısmi ödemelerin hangi sırayla hangi faturaya mahsup edileceği ve farkın nasıl belgeleneceği aritmetik değil, mevzuat ve sözleşme konusudur. İlgili mevzuata ve mali müşavirinize danışın.
3. Faturadan önce alınan avans
28 Mart 2025 tarihinde 5.000 dolar avans alınıyor, fatura 30 Haziran 2025 tarihinde düzenleniyor. İki tarihin kuru arasındaki fark 5.000 × (39,7408 − 37,7656) = 9.876,00 TL.
Bu farkın kayıtlarda nasıl ele alınacağı avansın ve sözleşmenin niteliğine bağlıdır; aracımız yalnızca iki tarihin TL karşılıklarını ve farkını verir.
Avansla ilgili kur farkının muhasebeleştirilmesi için ilgili mevzuata ve mali müşavirinize danışın.
Hesabı kontrol ederken
Tatil ya da hafta sonu tarihinde TCMB bülten yayımlamaz; en yakın önceki iş gününün bülteni kullanılır. TCMB’nin EVDS sistemi aynı değeri bir sonraki iş gününe damgalar: başka bir kaynaktaki kurla bir günlük kayma görürseniz sebep budur. Bu sitede bültenin kendi tarihi esas alınır.
TCMB’nin 100 birimden kote ettiği paralarda (ör. Japon yeni) bültendeki değer 100 birimin karşılığıdır; tek birim kurla hesaplarken bunu bir kez, yalnızca bir kez bölmek gerekir.
Bu yazıdaki veriler nereden geliyor
İlgili sayfalar
- Kur farkı hesaplama aracı
- 28 Mart 2025 ABD doları kuru (kayıt)
- 30 Eylül 2025 ABD doları kuru (kayıt)
- 31 Aralık 2025 ABD doları kuru (kayıt)
- 2025 ABD doları aylık ortalama kur tablosu
- Kur farkı faturası nedir
- 1994, 2001, 2018, 2021: kriz yıllarında kur ne yaptı
- TCMB kuru ile serbest piyasa kuru neden farklı
- Efektif kur ile döviz kuru arasındaki fark
- Kur farkı faturası nedir, nasıl hesaplanır
- Rehberlerin tamamı
Sık sorulanlar
- Kısmi ödemede kur farkı nasıl hesaplanır?
- Her ödeme kendi tarihinin kuruyla, faturanın kuruna karşı ayrı ayrı hesaplanır ve sonuçlar toplanır. Mahsup sırası ve belgeleme için ilgili mevzuata ve mali müşavirinize danışın.
- Örneklerde neden döviz alış kuru kullanıldı?
- Hesabın yapısını göstermek için tek bir kur türü seçildi. Aynı hesap diğer üç kur türüyle de kurulur; hangi türün esas alınacağı sözleşmeye ve mevzuata bağlıdır.
- Kurları nereden doğrulayabilirim?
- Her bülten gününün kayıt sayfasında dört kur, bülten numarası ve TCMB arşivindeki XML bülteninin bağlantısı bulunur.
Bu yazı veriyi anlatır, tavsiye vermez. Hiçbir içerik yatırım tavsiyesi değildir.